Floririn 2.5 tonësh e vo.dhi Mbreti Zog e jo ndokush tjetër, Shqipëria ishte shum e pasur në atë kohë

A i ka gra.bi.tur Mbreti Zog 2.5 ton ar të shtetit shqiptar?

Në gusht 1920 filluan bise.dimet italo-shqiptare për një sërë çë.shtjesh eko.nomike me in.teres të ndë.rsjellë. Lidhur me çës.htjen e Bankës Kombëtare, qeveria e Sulejman Delvinës deklaroi se marrë.veshja e tetorit 1913 që kishte nëns.hkruar Ismail Qemali, nuk ishte e përs.htatshme për Shqipërinë dhe kë.rkoi ku.shte më të favo.rshme.

Për shkak të rrethanave politike vetëm më 25 mars 1925 u a.rrit që në Tiranë të lidhej mes shtetit shqiptar dhe grupit financiar italian një konventë për kri.jimin e një “Banke Nacionale Shqyptare”.

Sipas marrë.veshjes, 49% të aksi.oneve i për.kisnin shtetit shqiptar, ndërsa 51% aksio.nerëve italianë. Ky do të ishte një hap i rëndësishëm për qarku.llimin mo.netar, eme.timin e kartm.onedhave dhe ekonominë shqiptare. Kjo pavarësisht probl.emat.ikave dhe def.orm.imit të historiografisë komu.niste për vepr.imt.arinë e kësaj banke.

Por shpi.fja më e madhe është ak.uza që është bërë ndaj Mbretit Zog, se gjoja pas 7 prillit 1939, ai grab.iti arin e shtetit shqiptar. Si qëndron e vërteta? Në rrethanat e lar.gimit, është e vërtetë se qeveria e tij mori me vete atë pak buxhet që ek.zisto.nte për të pa.guar funksionarët dhe për të vijuar punën për mbroj.tjen e inte.resave shqiptare në emig.racion.

Sipas Mitrush Kutelit, i cili në periudhën e pus.htimit gjerman (1943-1944) usht.ronte detyrën e njërit prej drejtuesve më të lartë të Bankës Shqiptare, me kapi.tullimin e Italisë fas.histe, aleatët e saj, gjermanët, konf.iskuan depot e Banca d`Italia, ku gjendej i dep.ozituar edhe ari shqiptar.

Përveç sasisë prej më shumë se 24 kuintal ar (afërsisht 2.5 ton), gjermanët gra.bitën edhe sende të tjera me vlerë që i përk.isnin Bankës Kombëtare, si: kartm.onedhat e fabr.ikuara dhe gjysëm të fabr.ikuara, formularët e monedhave, klishetë etj. Arin e konf.iskuar gjermanët e dërguan në Berlin dhe e depoz.ituan në Reichsbank. Ndërsa kartmo.nedhat i dërguan në Beograd, të cilin, sipas M.Kutelit gjermanët e kishin bërë qendër të prop.agandës naz.iste.

Në këtë qytet ata kishin inst.aluar edhe disa apar.atura speciale dhe shty.pshk.ronja, për fa.brikimin e fals.ifikimin e kart.monedhave. Obj.ekt i bisedimeve mes qeverisë kui.slinge shqiptare të vitit 1943-1944 me autoritetet gj.ermane do të jetë edhe tran.sferimi i arit shqiptar të konfi.skuar në Banca d`Italia në Romë, në një bankë të ndonjë vendi neu.tral, siç ishte Zvicra, ose sjellja e tij në Shqipëri. Këtë e dësh.mon një numër i madh dokum.entesh. Por gjermanët do të refu.zojnë.

Me kapi.tullimin e Gjermanisë na.zi.ste dhe hyr.jen e alea.tëve në Berlin pasuritë e grabi.tura nga gjermanët gjatë luf.tës do të konf.iskohen nga ale.atët anglo-amerikanë. Konkretisht ari shqiptar do të meret nga britanikët. Pas inci.dentit të kan.alit të Korfuzit të 16 majit 1946 dhe mb.ytjes së an.ijeve britanike, qeveria në fjalë dhe Gjykata Ndërkombëtare e Hagës do të fa.jësoi pa.lën shqip.tare.

Si dëmsh.përb.lim britanikët do të mbajnë për disa dekada të kon.fiskuar arin shqiptar, për të cilin reg.jimi kom.unist dhe Enver Hoxha nuk resh.tën së kër.kuari dhe aku.z.uar. Por nga ana tjetër, padrejt.ësisht e në mënyrë ab.surde, për nevojat e pro.pagan.dës, aku.zohej edhe Mbreti Zog, kur e vërteta është se iti.nerari i arit shqiptar është kjo që përshkruan pak më sipër. /Nga Hasan Bello